و شورش و جنگ بتوان آنجا را مأمن قرار داد و توپ و تفنگ به‌كار برد ، بلكه در صقع قلاع رعيتى است كه در همچو نقاط رعيّت هر محل در سر مزارعات خود بنا مىكند و فى الحقيقه اين قلعه را از خانه‌هاى بزرگ ممتاز بسيار خوب مىتوان شمرد . طراح قلعه 216 از قرارى كه تحقيق كردم و معلوم شد اين بحث و ايراد بر عباسعلى خان مهندس كه از هندسه رسمى نديده و از بنائى جز اسمى نشنيده وارد است كه بدوا طرح اين قلعه را در همچو مكانى ريخته و مشغول تعمير شده است و بعد از مدتى كه مرحوم فرمانفرماى ثانى وقوف و اطلاع يافته بودند قلعه تمام [ شده بود ] و فى الجمله نقصانى در بعضى صورتهاى ظاهرى آن بود كه لابدا از روى اضطرار درصدد اتمام آن برآمده‌اند و اين فقره بر بىعلمى و بىاطلاعى « 1 » عباسعلى خان دليلى واضح است . و علاوه بر اين در سمت مغرب اين قلعه تپهء بزرگ سنگى است كه توپهاى ته‌پر بلكه تفنگهاى ته‌پر اين عهد تمام آن قلعه را هدف تواند كرد و اين از تمام عيبها و نقصهاى اين قلعه بدتر است و وقتى كه معلوم شد چاره‌پذير نبوده . معذلك چون فعلا اين نقطه به بمپور نزديك و آب‌وهوايش از بمپور و ساير نقاط حول‌وحوش يكى دو درجه بهتر و آباديش نيز بيشتر است همين‌جا را نقطهء مركزيه قرار داده و حكومت بلوچستان هم در اينجا نشيمن نموده است . به همين واسطه غالب سربازها و مأمورين بلوچستان در قلعهء مزبوره ساخلو و سكونت دارند و تمام قورخانه و كليهء ملزومات و سه عرّاده توپ و يك عراده « قپس » در انبار ذخيره و توپچيان آن موجود است . تشريفات ورود 217 بالجمله عصر دوشنبه پنجم شعبان را بعد از ورود زين العابدين خان و ابراهيم خان [ 148 ] سرتيپ حاضر شده تشريفات ورود ما را حسب المعمول به جا آورده و مشغول بعضى سؤال و جوابهاى رسمى بوديم . سه‌شنبه را هم به تماشاى قلعه رفته تمام نقاط قلعه را مفصلا گردش كرده و توپهاى توپخانه را رسيدگى ، و دو چرخ عرّادهء يدكى و دو مال‌بند يدكى و تمام لوازم

--> ( 1 ) - متن « نمك بحرامى » بوده و فرمانفرما خط زده « بىعلمى و بىاطلاعى » كرده است .